جوانه زنی دو گونه مرتعی Helichrysum globiferum و Helichrysum aucheri تحت تنش خشکی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتعداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

چکیده

با توجه به اینکه قسمت اعظم کشور را مراتع خشک و نیمه خشک تشکیل داده است، گیاهان این مناطق باید سازگار به کمبود آب باشند. استفاده از گونه­های مرتعی مقاوم به خشکی در امر اصلاح و توسعه مراتع دارای اهمیت فراوانی است. بر این اساس تاثیر تنش خشکی بر جوانه­زنی دو گونه Helichrysum globiferum و Helichrysum aucheri در قالب یک طرح آزمایشی به صورت فاکتوریل در 4 تکرار و 4 سطح خشکی (0-50-100-150 مگاپاسکال محلول پلی اتیلن گلایکول 6000) انجام شد. بذرهای این دو گونه از مراتع قوشچی واقع در 70 کیلومتری جاده قدیم ارومیه – قره­باغ جمع­آوری گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که در نتیجه تنش خشکی، درصد و سرعت جوانه­زنی، طول ساقه­چه، ریشه­چه و گیاه­چه در هر دو گونه به طور معنی­داری کاهش می­یابد. مقدار این کاهش در همه صفات در گونه Helichrysum globiferum کمتر از گونه Helichrysum aucheri بوده، نسبت طول ریشه چه به ساقه چه (ضریب آلومتری) نیز در گونه Helichrysum globiferumدارای بالاترین مقدار بود، بنابراین می­توان نتیجه گرفت که این گونه مقاوت بیشتری نسبت به گونه­ی دیگر دارد. همچنین بیشترین کاهش جوانه زنی در تیمار 100 و 150 میلی­مول بود بطوریکه در تیمارهای مذکور هیچ بذری جوانه نزد.

کلیدواژه‌ها


جوانه­زنی دو گونه­ مرتعی Helichrysum globiferum و Helichrysum aucheri تحت تنش خشکی

زینب جعفریان*[1]، الهه احمدی[2]

تاریخ دریافت: 12/09/93          تاریخ پذیرش: 14/4/94

 

چکیده:

با توجه به اینکه قسمت اعظم کشور را مراتع خشک و نیمه خشک تشکیل داده است، گیاهان این مناطق باید سازگار به کمبود آب باشند. استفاده از گونه­های مرتعی مقاوم به خشکی در امر اصلاح و توسعه مراتع دارای اهمیت فراوانی است. بر این اساس تاثیر تنش خشکی بر جوانه­زنی دو گونه Helichrysum globiferum و Helichrysum aucheri در قالب یک طرح آزمایشی به صورت فاکتوریل در 4 تکرار و 4 سطح خشکی (0-50-100-150 مگاپاسکال محلول پلی اتیلن گلایکول 6000) انجام شد. بذرهای این دو گونه از مراتع قوشچی واقع در 70 کیلومتری جاده قدیم ارومیه – قره­باغ جمع­آوری گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که در نتیجه تنش خشکی، درصد و سرعت جوانه­زنی، طول ساقه­چه، ریشه­چه و گیاه­چه در هر دو گونه به طور معنی­داری کاهش می­یابد. مقدار این کاهش در همه صفات در گونه Helichrysum globiferum کمتر از گونه Helichrysum aucheri بوده، نسبت طول ریشه چه به ساقه چه (ضریب آلومتری) نیز در گونه Helichrysum globiferumدارای بالاترین مقدار بود، بنابراین می­توان نتیجه گرفت که این گونه مقاوت بیشتری نسبت به گونه­ی دیگر دارد. همچنین بیشترین کاهش جوانه زنی در تیمار 100 و 150 میلی­مول بود بطوریکه در تیمارهای مذکور هیچ بذری جوانه نزد.

واژه های کلیدی: تنش خشکی، درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، ضریب آلومتری

 

 

 

 

                                                                                                                           

 

 

مقدمه

بیشتر وسعت کشور ایران که در کمربند خشکی دنیا واقع شده است، را اقلیم خشک و نیمه خشک در بر گرفته است. خشکی یک رویداد هواشناختی است که به دلیل عدم وقوع بارندگی در یک دوره زمانی اتفاق می­افتد. با وقوع تنش خشکی آب قابل دسترس خاک کاهش یافته ولی تلفات آب از طریق تبخیر و تعرق به طور مداوم افزایش می­یابد (6). در سراسر دنیا یکی از مهمترین عوامل غیرزیستی و محدود کننده جوانه­زنی و همچنین رشد اولیه گیاهچه­ها، تنش خشکی است (7). تنش خشکی را کمبود نزولات در محیط گیاه تعریف می­شود که بر اثر آن گیاه آسیب می­بیند و میزان این آسیب بستگی به نوع گیاه، ظرفیت نگهداری آب در خاک و شرایط جوی موثر بر تبخیر و تعرق دارد (9). تنش خشکی زمانی در گیاه حادث می­شود که میزان آب دریافتی گیاه کمتر از تلفات آن باشد که ممکن است به علت اتلاف بیش از حد آب یا کاهش جذب و یا وجود هر دو مورد باشد (18)

قابلیت دسترسی به آب و جذب آن توسط بذر، برای انجام فرآیندهای جوانه­زنی و متعاقب آن رشد گیاهچه­ها ضروری است. یکی از پیامد­های رایج ناشی از تنش خشکی، کاهش پتانسیل آب در بستر بذر می­باشد. پتانسیل منفی بالای آب خصوصا در مراحل اولیه جوانه­زنی منجر به کاهش جذب آب توسط دانه و مانع تداوم فرآیندهای مربوط به جوانه­زنی می­شود (4). افزایش تنش خشکی قابلیت دسترسی به آب را کاهش داده و اثرات نامطلوبی بر درصد و سرعت جوانه­زنی و همچنین رشد گیاهچه­ها خواهد داشت (7).

تنش­های محیطی و به ویژه خشکی از عوامل بازدارنده رشد و نمو گیاهان محسوب می­شوند. خشکی بر جنبه­های مختلف رشد گیاه تاثیر گذاشته و موجب کاهش و به تاخیر انداختن جوانه­زنی، کاهش رشد اندام­های هوایی و کاهش تولید ماده خشک می­گردد. کاهش پتانسیل اسمزی و پتانسیل کل آب، همراه با از بین رفتن آماس، بسته شدن روزنه ها و کاهش رشد از علائم مخصوص تنش آب است. درصورتی­که شدت تنش آب زیاد باشد، موجب کاهش شدید فتوسنتز و مختل شدن فرایندهای فیزیولوژیکی، توقف رشد و سرانجام مرگ گیاه می­گردد (14). از آنجایی که رشد و نمو گیاهان از جوانه­زنی شروع می­شود و برای ادامه حیات باید آن بذر جوانه بزند تا بتواند خود را با شرایط محیطی وفق داده و در خاک مستقر گردد و با توجه به این که حساسترین مرحله زندگی یک گیاه، مرحله جوانه زنی و مرحله­ای است که گیاه هنوز به صورت نهال کوچکی است، موفقیت گذراندن این دوره نقش مهمی را در مراحل دیگر استقرار گیاه خواهد داشت (17). در زمینه اثر تنش خشکی بر این مرحله از زندگی گیاهان مطالعاتی صورت گرفته از جمله:

محققین در مطالعه­ای تحت عنوان تعیین درجه حرارت مطلوب جوانه­زنی و بررسی اثرات شوری و خشکی بر روی چند گونه مرتعی نتیجه گرفتند که حداکثر مقدار جوانه­زنی، طول و تعداد ریشه­چه در تیمار شاهد بدست آمده و با کاهش پتانسیل آب مقدار و درصد جوانه­زنی کاهش یافته است (8). در بررسی اثر شوری و خشکی بر جوانه­زنی و استقرار دو گونه نهال مرتعیElymus junceus  وKhochia prostrate بیان شد که با افزایش تنش خشکی و شوری، جوانه­زنی، رشد و وزن گونه­ها کاهش می­یابد به طوری که گونه  junceusE از جوانه­زنی بهتر و مقاومت بیشتری به شوری و خشکی نسبت به K. Prostrataبرخوردار است (2). طی تحقیقی درارزیابی اثرات تنش خشکی بر جوانه­زنی و رشد گیاهچه گونة  Capparis sninosalبه این نتایج دست یافتند که تنش خشکی صفات درصد، سرعت و شاخص جوانه­زنی، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه و وزن خشک گیاهچه را کاهش داد، اما بیشترین کاهش به ترتیب مربوط به صفت درصد جوانه­زنی و وزن خشک گیاهچه بود. گیاه مذکور به تنش شوری بیش از تنش خشکی حساس بود (15).

اثر تنش خشکی بر روی یونجه یکساله در مرحله جوانه­زنی را بررسی کردند و نتیجه گرفتند که این گونه در مرحله جوانه­زنی دارای مقاومت نسبی در برابر تنش خشکی است (11). در مطالعه اثر تنش خشکی بر روی جوانه­زنی سه گونه مرتعی از جنس سالسولا، نتیجه گرفت که حداکثر جوانه­زنی با میانگین 100% در تیمار خشکی 3/0 مگاپاسکال به وقوع پیوسته و با افزایش یا کاهش پتانسیل آب درصد جوانه­زنی، مقادیر طول ریشه چه و کلئوپتیل نیز کاهش یافته است (20). مطالعات متعدد دیگری در این زمینه انجام شده است که می توان به مطالعات (1،5) می­توان اشاره کرد.

گونه­های elichrysum globiferum و Helichrysum aucheri متعلق به خانواده کمپوزیته می­باشد. از گونه­های چند منظوره به شمار می­رود که به عنوان علوفه، گیاه دارویی مورد استفاده قرار می­گیرد. با توجه به اهمیت این دو گونه در مراتع منطقه مورد مطالعه هدف این تحقیق تعیین حد آستانه تنش خشکی در جوانه زنی بذر این دو گونه و بررسی روند کاهش جوانه­زنی با افزایش شدت تنش خشکی می­باشد.    

 

مواد و روش­ها

بذر گونه­های Helichrysum globiferum و Helichrysum aucheri از منطقه قوشچی در آذربایجان غربی جمع آوری شد. آزمایش جوانه­زنی بذرها در آزمایشگاه اکولوژی بذر دانشکده منابع طبیعی ساری صورت گرفت. در این آزمایش اثر تنش خشکی دو گونه در قالب طرح فاکتوریل با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفت. در ابتدا جهت ضدعفونی، بذور به مدت 5-3 دقیقه در محلول هیپوکلریت سدیم (وایتکس) نگهداری شده و 5-4 بار با آب مقطر شسته شدند. پتری دیش­ها از قبل به مدت 1 ساعت در دمای 105 درجه سانتی­گراد جهت ضدعفونی نگهداری شدند. هر پتری دیش حاوی 25 عدد بذر است که بر روی کاغذ صافی قرار داده شد. برای تعیین تنش خشکی چهار تیمارخشکی شاهد،50، 100 و 150 میلی­مول در لیتر (0، 2/0، 4/0، 6/0 مگاپاسکال) محلول پلی اتیلن گلایکول 6000 مورد استفاده قرار گرفت. برای پتانسیل صفر بار (شاهد) از آب مقطر استفاده شد. جهت اعمال تیمارها بر روی بذور، از محلول­های آماده شده به پتری دیش­ها اضافه شدند تا محیط مرطوب شود. سپس ظروف در داخل ژرمیناتور در دمای 25 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی 70 درصد قرار داده شدند. به منظور کاهش تبخیر از پتری دیش­ها که منجر به تغییر پتانسیل آب می­شود درب پتری دیش ها با کاغذ صافی پوشیده شد و با پارافیلم بسته گردید. در طول آزمایش محیط داخل پتری­دیش­ها با محلول­های مورد نظر مرطوب نگه داشته شد. شمارش بذور جوانه زده از روز سوم شروع و به مدت 10 روز ادامه داشت. بعد از اتمام دوره جوانه­زنی صفاتی از قبیل طول ساقه­چه، طول ریشه­چه، طول گیاهچه اندازه­گیری شد. و همچنین سرعت جوانه­زنی نیز طبق فرمول زیر محاسبه می­شود (10).

رابطه1:                                  R=                                                                  R=

در این فرمول R میانگین سرعت جوانه­زنی,  تعداد بذور جوانه زده در روز مورد نظر و  تعداد روز از شروع آزمایش می­باشد. همچنین شاخص بنیة بذر، ضریب آلومتری (نسبت طول ریشه­چه به طول ساقه­چه) نیز محاسبه شد.

شاخص بنیه­ی بذر طبق فرمول زیر محاسبه می­شود (10).

رابطه 2: 100/ (میانگین طول گیاه­چه به میلی­متر (ریشه+ ساقه) ×درصد جوانه­زنی)  =شاخص بنیه بذر

تجزیه تحلیل آماری داده­ها با استفاده از نرم­افزار SPSS نسخه 16 صورت گرفت و نمودارها با استفاده از نرم افزار Excel ترسیم گردید و جهت مقایسه میانگین داده­ها از آزمون دانکن استفاده گردید.

نتایج

نتایج تجزیه واریانس اثر سطوح مختلف خشکی بر روی دو گونه Helichrysum globiferum و Helichrysum aucheri در جدول 1 نشان می­دهد که اثر متقابل بین گونه­ها و تنش خشکی در همه موارد به جز سرعت جوانه­زنی بین دو گونه معنی­دار است. با افزایش غلظت تیمارهای خشکی درصد جوانه­زنی، طول ریشه­چه، طول ساقه­چه و گیاه­چه و هم­چنین سرعت جوانه­زنی بین دو گونه مورد نظر کاهش معنی­داری پیدا کرد. به طوریکه در تیمارهای 100 و 150 میلی­مول در هیچ یک از دو گونه مورد مطالعه بذری جوانه نزد. نتایج تجزیه واریانس نشان می­دهد که در­صد جوانه­زنی برای هر دو گونه در سطوح مختلف خشکی معنی­دار می­باشد (P‹0.01 و جدول1) .نتایج آزمون مقایسه میانگین بین دو گونه از نظر مقاومت به تنش خشکی نشان می­دهد که درصد جوانه­زنی گونه H.globiferum در سطوح مختلف خشکی نسبت به گونهH.aucheri  بالاتر می­باشد (شکل1). بیشترین درصد جوانه­زنی در هر دو گونه مربوط به شاهد می­باشد. با افزایش خشکی از محلول شاهد به 150 میلی­مول درصد جوانه­زنی در هر دو گونه کاهش یافت به طوریکه در هر دو گونه سطوح 100 و 150 میلی مول جوانی زنی بذر متوقف شد.

 

 

 

جدول1- نتایج تجزیه واریانس اثر سطوح مختلف خشکی بر روی دو گونه Helichrysum globiferum  و Helichrysum aucheri

سرعت جوانه زنی

طول گیاهچه

طول ساقه چه

طول ریشه چه

درصد جوانه زنی

درجه آزادی

منبع تغییر

34/0 ns

89/4**

83/3 **

71/6 **

89/1ns

1

گونه

95/189 *

61/76*

40/148 *

30/43 *

44/157 *

3

خشکی

01/2 ns

19/3**

37/8 *

82/2 **

132/4 **

3

گونه × خشکی

**: معنی­دار در سطح 1 درصد            *: معنی­دار در سطح 5 درصد         

 

شکل1-  میانگین درصد جوانه­زنی Helichrysum globiferum  و Helichrysum aucheri  در سطوح مختلف خشکی

 

نتایج تجزیه واریانس نشان ­داد که میانگین طول ریشه­چه برای هر دو گونه در سطح اطمینان 99%، (P‹0.01) در سطوح مختلف خشکی معنی­دار شد (جدول1). با افزایش مقدار خشکی طول ریشه­چه در هر دو گونه کاهش یافت. ولی مقدار این کاهش در گونه H.aucheri  بیشتر از گونه­ی دیگر بود (شکل2). بر اساس گروه­بندی میانگین­ها به روش دانکن بیشترین میزان طول ریشه­چه مربوط به گونه H.globiferum در تیمارشاهد بود.

 

 

 

 

 

شکل2-  میانگین طول ریشه­چه دو گونه Helichrysum globiferum  و Helichrysum aucheri  در سطوح مختلف خشکی

              

 

نتایج تجزیه واریانس نشان ­داد که میانگین طول گیاه­­چه برای هر دو گونه در سطوح مختلف خشکی در سطح اطمینان 99%، (P‹0.01) معنی­دار بود (جدول1). مقایسه میانگین بین پارامتر طول گیاه­چه در دو گونه مورد نظر نشان داد که گونه H.globiferum دارای طول بیشتری نسبت به گونه H.aucheri بوده که نشان دهنده­ی مقاومت بالاتر این گونه به تنش خشکی نسبت به گونه دیگر می­باشد (شکل3). همچنین در گونه H.globiferum بیشترین طول اندازه­گیری شده متعلق به شاهد بوده و افزایش غلظت خشکی در هر دو گونه باعث کاهش طول گیاه­چه در این سطوح شده است.

 

 

شکل3-  میانگین طول گیاه­­چه دو گونه Helichrysum globiferum  و Helichrysum aucheri  در سطوح مختلف خشکی

 

نتایج تجزیه واریانس نشان داد که میانگین طول ساقه­­چه برای هر دو گونه در سطوح مختلف خشکی معنی­دار می­باشد (P‹0.01  و جدول1). افزایش غلظت خشکی، طول ساقه­چه را کاهش می­دهد. به نحوی که در گونه H.aucheriطول ساقه­چه نسبت به گونه دیگر رشد بیشتری را دارا بود (شکل4).

 

 

شکل4-  میانگین طول ساقه­­چه دو گونه Helichrysum globiferum  و Helichrysum aucheri  در سطوح مختلف خشکی

 

نتایج تجزیه واریانس نشان ­داد که شاخص بنیه بذر برای هر دو گونه در سطوح مختلف خشکی معنی­دار ­بود (P‹0.01 و جدول1). در اثر افزایش غلظت شوری شاخص بنیه بذر در هر دو گونه کاهش ­یافته و بین تیمار شاهد و تیمارهای خشکی اختلاف معنی­دار وجود داشت (شکل5). 

 

 

شکل5-  شاخص بنیه بذر دو گونه Helichrysum globiferum  و Helichrysum aucheri  در سطوح مختلف خشکی

 

محاسبه نسبت طول ریشه­چه به ساقه­چه (ضریب آلومتری) نشان داد که بالاترین ضریب آلومتری در گونه Helichrysum globiferum با مقدار 11/7  متعلق به سطح 50 میلی­مولار می­باشد (جدول2).

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 2- ضریب آلومتری (نسبت طول ریشه­چه به ساقه­چه)

ضریب آلومتری گونه H.aucheri

ضریب آلومتری گونه H.globiferom

سطوح مختلف خشکی

81/1

29/3

شاهد

91/0

11/7

50

0

0

100

0

0

150

 

بحث و نتیجه­گیری

 

در این تحقیق اثرات سطوح مختلف تنش خشکی بر روی دو گونه مرتعی Helichrysum globiferum  و Helichrysum aucheri   مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد تنش خشکی حاصل از محلول پلی اتیلن گلایکول توانست جوانه­زنی و همچنین طول ریشه­چه و ساقه­چه و سرعت جوانه­زنی کاهش دهد به طوری که در سطوح بالای تنش خشکی هیچ بذری در هر دو گونه مورد مطالعه جوانه نزد. بیشترین میزان درصد جوانه­زنی در هر دو گونه در تیمار شاهد مشاهده شد که با یافته­های (5، 11،12) مطابقت دارد. با توجه به آزمایشاتی که بر روی برخی گیاهان انجام شد، مشخص گردید که با افزایش تنش خشکی درصد جوانه­زنی و طول ریشه­چه و گیاه­چه کاهش یافته است که با مطالعات (1،3،13) هم­خوانی دارد.

طی تحقیقی اثر تنش خشکی بر جوانه زنی یونجه  را بررسی کرده که وزن خشک و طول ریشه چه و ساقه چه تحت تاثیر تیمار خشکی کاهش یافته و حداقل طول ریشه چه و ساقه چه در پتانسیل 8/0- مگاپاسکال بود (11). در صورتی که در تحقیق حاضر حداقل طول ریشه چه و ساقه چه در پتانسیل   6/0 مگاپاسکال می­باشد. علت کاهش رشد ریشه چه را می­توان افزایش غلظت محلول پلی اتیلن گلیکول پتانسیل اسمزی محیط کشت دانست که منجربه کاهش جذب آب توسط بذور و هم چنین مانع از ادامه فعالیت­های گیاهچه می گردد. هم چنین خشکی با تأثیر مستقیم بر ساختمان آلی و سنتز پروتئین جنین جوانه زنی را تحت تاثیر قرار می­دهد. با توجه به مطالب ذکر شده علت وقوع این امر را می­توان نتیجه افزایش غلظت محلول پلی اتیلن گلیکول و همچنین افزایش فشار و پتانسیل اسمزی محیط کشت دانست که منجر به کاهش جذب آب توسط بذور شده و همچنین مانع از ادامه فعالیت­های طبیعی گیاهچه می­گردد (5،16،19). همچنین نتایج نشان داد که گونه Helichrysum globiferum مقاومت بیشتری به خشکی نسبت به گونه  Helichrysum aucheriدر مرحله جوانه­زنی دارد. با توجه به این که گونه Helichrysum globiferumتا حدودی مقاوم به خشکی است لذا می توان از این گونه برای احیا مراتع استفاده نمود. توجه به این امر ضروری است که تحقیق حاضر مشابه تحقیقات مذکور در این مقاله در شرایط آزمایشگاهی انجام شده و لذا نتایج حاصله بیشتر در شرایط آزمایشگاهی قابل استناد می­باشد و برای آگاهی از چگونگی عکس العمل گونه­های مختلف به تنش خشکی در مرحله جوانه­زنی، لازم است که در عرصه­های طبیعی، همانند آزمایش فوق در شرایط طبیعی و در مناطق مختلف انجام شود تا با نتایج بدست آمده بتوان مقاوم­ترین گونه را برای اصلاح و احیاء مراتع معرفی نمود.


 

 

 

[1] استادیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری. نویسنده مسئول مکاتبات

[2] دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتعداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

References

 

1-Akhavan Armaki, H., H. Azarnivand, M.H. Osareh, A. Jafari, A. Tavili, 2013.Effects of drought stress on germination indices in four genotypes of rangeland Bromus tomentellous. journal ofRangeland and Watershed. 66 (2): 167-177.(In Persian).

 

2-Asgarian, M., 2004. Investigation of Salinity and Drought on Germination and Establishment of Kochia prostrateElymus junceus. J. Res. and Cons in Natural Resource.64:71-77. (In Persian).

 

3-Bagheri Kamal Ayar, M., 1996. Check effective physiological indices to assess drought-resistant varieties, agronomy graduate thesis, Islamic Azad University of Karaj.145P. .(In Persian).

4-Boydak M., H. Dirik, F. Tilki, & M. Calikoglu, 2003. Effects of water stress on germination in six provenances of Pinus brutia seeds from different bioclimatic zones in Turkey. Turk, J. Agric. 27: 91-97.

5-Gholami, P.,J. Ghorbani, SH. Ghaderi, 2010.Different levels of salinity and drought on seed germination properties Secale monatum in the early growth stages.Plant Ecophysiology. 3:78-88. (In Persian).

6-Jaleel C.A., P. Manivannan, A. Wahid, M. Farooq, H. Jasim, R. Somasundaram, & R. Pannerselvam, 2009. Drought stress in plants: a review on morphological characteristics and pigments composition. International Journal of Agriculture & Biology 11: 100-105.

7-Kaya M.D., G. Okcu, M. Atak, Y. Cıkılı, & O. Kolsarıcı, 2006. Seed treatments to overcome salt and drought stress during germination in sunflower (Helianthus annuls L.). Eur. J. Agron 24: 291-295.

8-Koochaki, A., & H.Zarif ketabi, 1996. Determine the germination optimum temperature and the effects of salinity and drought in some pasture species. Journal of the desert. 1: 45-55.

9-Kramer, P.J., 1983. Water relations of plants, Academic Press, 415 pp.

10-Maguire, J.D., 1962. Speed of germination- aid in selection and evaluation for seedling emergence and vigor. Crop Sci 2:176-177.

11-Mahmoodi, A., Barani, H., Soltani, A. & Sepehri, A. 2008. Effect of drought stress on the pods at germination stage. Journal of Rangeland,2: 113- 124. .(In Persian).

12-Manivannan, P., C. Abdul Jaleel, B. Sankar, A. Kishorekumar, P.V. Murali, R.

Somasundaram, & R. Panneerselvam, 2008. Mineral uptake and biochemical changes

in Helianthus annuus under treatment with different sodium salts. J. Colloids Surfaces

B: Biointerfaces, 62: 58–63

13-Mcginnies, W.J., 1960. Effects of moisture stress and temperature on germination of six range grasses. Agron. j., (52): 159-162.

14-Parmer, M.T. & R.P. More, 1968. Carbowax 6000, Maintol. Sodium chloride for simulating drought condition in germination studies of corn (Zea mays) of strong and weak vigour. Agron. J., 192-195

15-Ramzani Gasak, M., M. Taghvaee, M. Masudi, A. Riahi & N. Behbahani, 2008. Evaluation of Drought and Salinity Effects on Capparis sninosal L. germination and growth. Iranian J. of Rangeland 4: 411- 420. .(In Persian).

16-Rahimian mashhadi, H., A.Bagheri, &A. Paryab, 1998.Various potential effect of polyethylene glycol and sodium chloride with temperature on germination of wheat, Journal of Agricultural Science and Technology. 5(1): 37-42. .(In Persian).

17-Saedian,F. 1996. Evaluation of drought resistance and water use efficiency in grassland species. Tehran University MS.c thesis Range Management Department of Natural Resources.160 P. .(In Persian).

18-Sedighi,M., & M.Poorkermani, 1983.Landforms in arid areas. Translation, Publication Department of Astan Qods Razavi, Mashhad.633P. .(In Persian).

19-Seong, R.C., y. Park, J.Y. Chol, 1990. Effects of temperature, Poly ethylene glycol and Sulphuric acid treatments on germination of Chinese milk vetch. K orean journal of crop science. (35): 248-253.

20-Zehtabian, GH. R., & M. Javadi, 2003. Effect of drought stress during seed germination in three species of the genus Salsola Journal of the desert.8 (1): 21-32. .(In Persian